Yanlış çatı kullanımı , birleşik veya sıralı cümlelerde fiilimsi ve yüklemin çatı bakımından uyumsuz olması durumudur
Örnek cümle : "Yabani otlar yolarak bir köşede biriktirilsin". Bu cümlede "yolarak" sözcüğü etken çatılı bir fiilimsi iken, "biriktirilsin" yüklemi edilgen çatılıdır ve bu uyumsuzluk anlatım bozukluğuna yol açmıştır
Doğru cümle : "Yabani otlar yolunarak bir köşede biriktirilsin"
Fiilde çatı konu anlatımı şu şekilde yapılabilir: Yüklem, özne ve nesne tespiti: Fiilde çatı incelenirken öncelikle yüklem, ardından özne ve nesne bulunur. Öznelerine göre fiiller: Etken fiil: Öznenin eylemi bizzat yaptığı fiillerdir. Edilgen fiil: Öznenin eylemi yapan değil, etkilenen durumda olduğu fiillerdir. Dönüşlü fiil: Öznenin hem eylemi yaptığı hem de ondan etkilendiği fiillerdir. İşteş fiil: En az iki özne tarafından karşılıklı veya birlikte yapılan fiillerdir. Nesne-yüklem ilişkisi: Geçişli fiil: Nesne alabilen fiillerdir. Geçişsiz fiil: Nesne alamayan fiillerdir. Fiilde çatı, sadece fiil cümlelerinde aranan bir özelliktir; isim cümlelerinde çatı aranmaz.
Cümlede çatı, yüklemin özneye ve nesneye göre gösterdiği durumu ifade eder. Çatı özelliği, yalnızca yüklemi fiil olan cümlelerde aranır; yüklemi isim veya isim soylu olan cümlelerde aranmaz. Öznesine göre çatı, iki ana kategoriye ayrılır: 1. Etken çatı: Yüklemde belirtilen işi gerçekleştiren öznenin belli olduğu cümlelerdir. 2. Edilgen çatı: Yüklemde belirtilen işi gerçekleştiren öznenin belli olmadığı, yapılan işten etkilenen öznenin belli olduğu cümlelerdir. Ayrıca, nesnesine göre geçişli ve geçişsiz yüklemler gibi farklı çatı türleri de bulunmaktadır.
Fiillerdeki çatılar, cümlenin anlamını şu şekillerde etkiler: Etken çatı. Edilgen çatı. Geçişli çatı. Geçişsiz çatı. Fiil çatıları, cümlenin yapısını ve anlamını zenginleştiren, özne ve nesne ile olan ilişkiyi netleştiren önemli bir dil bilgisidir.
Çatı uyumsuzluğunu düzeltmek için, temel cümlenin yüklemi ile yan cümlecikteki eylemsinin etken ya da edilgen çatı bakımından aynı özellikte olması gerekir. Örnekler: "Akşam evde biraz sohbet edip erkenden yatıldı" cümlesindeki uyumsuzluk, şu şekilde düzeltilebilir: "Akşam evde biraz sohbet edip erkenden yattık" (etken-etken). "Akşam evde biraz sohbet edilip erkenden yatıldı" (edilgen-edilgen). "Gerekli evraklar hazırlandıktan sonra memura verdi" cümlesindeki uyumsuzluk, şu şekilde düzeltilebilir: "Gerekli evraklar hazırlandıktan sonra memura verildi" (her ikisi edilgen). "Gerekli evrakları hazırladıktan sonra memura verdi" (her ikisi etken). Ayrıca, fiiller arasında da çatı uyumsuzluğu görülebilir. Çatı uyumsuzluğunu gidermek için cümlenin anlamını, yapısını ve dil bilgisi kurallarını dikkatlice incelemek ve gerekli değişiklikleri yapmak önemlidir.
Çatı uyumuna uymayan cümlelere bazı örnekler: Akşam evde biraz sohbet edip erkenden yatıldı. Kışın hastalanmamak için sebze ve meyveleri bol su ile yıkayıp yenmeli. Polis, tanıkları konuşturarak katil bulundu. Haftaya kadar bu işleri bitirip komisyona sunulacak. Çatı uyumunun sağlanması için, aynı özneye bağlanan fiil ya da fiilimsilerin ya etken ya da edilgen olması gerekir.
Çatı uyuşmazlığı, bir cümlede fiil ve fiilimsinin öznesine göre (etken / edilgen) aynı çatı özelliğinde olmaması durumudur. Örnekler: Annemden izin aldıktan sonra akşam komşular ağırlandı. Fiilimsi (izin altıktan) etken, fiil (ağırlandı) edilgen olduğu için çatı uyuşmazlığı vardır. Cümleyi şu şekilde düzeltebiliriz: "Annemden izin alındıktan sonra akşam komşular ağırlandı" (fiilimsi edilgen olur). "Annemden izin aldıktan sonra akşam komşuları ağırladı" (fiil etken olur). O filme gitse de umulan heyecan görülmemiştir. "Gitse" etken, "görülmemiştir" edilgen olduğu için çatı uyuşmazlığı vardır. Cümleyi şu şekilde düzeltebiliriz: "O filme gidilse de umulan heyecan görülmemiştir" (her iki fiil edilgen hale getirilir). Gerekli evraklar hazırlandıktan sonra memura verdi. "Hazırlandıktan" edilgen, "verdi" etken olduğu için çatı uyuşmazlığı vardır. Cümleyi şu şekilde düzeltebiliriz: "Gerekli evraklar hazırlandıktan sonra memura verildi" (her ikisi etkendir). "Gerekli evrakları hazırladıktan sonra memura verdi" (her ikisi edilgendir).
Blog
Zıt ve tezat eş anlamlı mı?
Yaşlı kelimesinin eş ve zıt anlamı nedir?
Yürek kelimesinin eş ve zıt anlamlısı nedir?
Yeraltı ve yer altı aynı mı?
Çekim ekleri hangi sorular sorulur?
Zor bilmeceler ve cevapları nelerdir?
Yanıt ne demek?
Zarf ve zarf fiil arasındaki fark nedir?
Yanlış çatı kullanımı nedir örnek cümle?
Yurt kelimesinin eş ve zıt anlamı nedir?
Yayla ismi nereden gelir?
Yasaklama bulmaca cevabı nedir?
Zafiyet ne anlama gelir?
Yazı ve metin eş anlamlı mı?
Yozlaşma ne anlama gelir?
YDT İngilizce soruları zor mu?
Yanaşmak ve yanaşmak aynı şey mi?
Yoksul ve fakir zıt mı eş mi?
Zafer bulmaca cevabı nedir?
Zorba ne demek ingilizce?
Zengin kafiye ve tunç kafiye arasındaki fark nedir?
Yandex'in merkezi nerede?
Yazım kuralları ve noktalama işaretlerinin önemi nedir?
Zaman kayması neden olur?
Yakışıklı erkek ingilizcede ne denir?
Çarşı ve mahalle bekçileri ne renk mont giyer?
Yemin ant bulmaca cevabı nedir?
Yüksek lisans diploması ingilizcede nasıl yazılır?
Yavaş ve ağır eş anlamlı mı?
Zorlama ve baskı eş anlamlı mı?
Yadigaar mı yadigâr mı?
Yay burcu yükseleni ikizler nasıl olur?
Yüz üstü mü yüzüstü mü?
Yüklem ve nesne nasıl ayırt edilir?
Yayılıcı ardıç latincesi nedir?
YDS en zor kelime hangisi?
Zırnıç ve zırnık aynı mı?
Yağmur altında ıslanmak ne anlama gelir?
Yaşam ve hayat arasındaki fark nedir?
Yengeç burcunun en sevdiği renk nedir?