Yemek kelimesi, Eski Türkçe "yé-" veya "ye-" fiilinden +(A)mAk ekiyle türetilmiştir
Ekler, konumlarına ve işlevlerine göre iki ana kategoriye ayrılır: 1. Konumlarına göre ekler: Ön ek. Son ek. Sirkumfiks. İç ek. İnterfiks. Dublifiks. 2. İşlevlerine göre ekler: Yapım eki. Çekim eki.
Ek, dil bilgisinde sözcüğün kök ya da gövdesine sonradan eklenen bir biçim birimidir. Eklerin bazı işlevleri: Yeni bir kelime türetme. Kelimelerin cümle içindeki görevlerini belirleme. Kelimeleri anlam bakımından tamamlama. Ekler, konumlarına ve işlevlerine göre farklı türlere ayrılır: Konumlarına göre: ön ek, son ek, iç ek. İşlevlerine göre: yapım eki, çekim eki.
Bitki kökleri çeşitli türlere ayrılır: Ana kök: Tohumun çimlenip, radikulanın gelişmesiyle meydana gelen köktür. Yan kök: Ana kökten belli bir açı teşkil edecek tarzda çıkan köklerdir. Ek kök: Bazı bitkilerde ana kökün yerini alan, ömürleri bitkinin ömrü kadar uzun olmayan köklerdir. Değişikliğe uğramış kök çeşitleri: Yumru kökler: Besin maddeleri depolayan kökler. Assimilasyon kökleri: Klorofil içeren ve fotosentez yapabilen kökler. Tutunma kökleri: Bitkilerin duvara tutunup yükselmesini sağlayan kökler. Sömürme kökleri: Parazit bitkilerin konak bitkinin besin maddelerini emmek için geliştirdiği kökler. Solunum kökleri: Bataklıklarda yaşayan bazı bitkilerde görülen kökler. Destek kökleri: Bataklık topraklarda bitkilerin tutunmasını sağlayan kökler. Diken kökler: Bazı palmiyelerde koruyucu görev yapan kökler. Sözcük kökleri ise isim kökü, fiil kökü, sesteş kök ve ortak kök olmak üzere dörde ayrılır.
"Yemek" sözcüğü, "-mek" ekini almıştır. Bu ek, fiil adı ve edilgen ortaç yapan +Im ekiyle ilişkilidir.
7. sınıf Türkçe dersinde fiilde kök ve ek şu şekilde açıklanabilir: Kök. Fiil kökü. Ek. Çekim ekleri. Yapım ekleri. Daha detaylı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir: turkcedersi.net; dilbilgisi.net; yeninesilturkce.com.
Türkiye Türkçesinin kökleri isim, fiil, sesteş ve ortak kök olmak üzere dörde ayrılır. İsim kökleri: Nesne, varlık ve olguların adlarını oluşturur. Fiil kökleri: Bir eylemi belirtir. Sesteş kökler: Yazılışları aynı, anlamları farklı köklerdir. Ortak kökler: Hem isim hem fiil olarak kullanılabilen köklerdir. Türkiye Türkçesindeki ekler çekim ve yapım ekleri olarak ikiye ayrılır. Çekim ekleri: Kelimenin anlamını değiştirmeden, diğer kelimelerle ilişki kurmasını sağlar. Yapım ekleri: Kelime kök veya gövdelerine eklenerek onların anlamlarını değiştirir. Dört ana gruba ayrılır: İsimden isim yapan ekler: Kalemlik, denizci. İsimden fiil yapan ekler: Azaltmak, sararmak. Fiilden isim yapan ekler: Giyim, kazı. Fiilden fiil yapan ekler: Soruşturmak, çekiştirmek.
Ek kök ayrımı yaparken dikkat edilmesi gerekenler: Anlamlı en küçük birim: Kök, bir kelimenin anlamlı en küçük parçasıdır. Eklerin işlevi: Ekler, kelimenin anlamını değiştirir, genişletir veya türeten dil bilgisel ögelerdir. Kökün sabitliği: Kök, ek aldığında genellikle değişmez. Cümledeki işlev: Kök ile ek arasındaki ayrımı yapmak için, kelimenin hangi kısmının temel anlam taşıdığını, hangi kısmının ise kelimeyi türettiğini veya değiştirdiğini belirlemek gereklidir. Türetme ve çekim ekleri: Yapım ekleri yeni kelimeler türetirken, çekim ekleri kelimenin dil bilgisel işlevini belirler. Örnek: "çalışkan" kelimesinde "çalış" kök, "-kan" ise ek olup, bu eke eklenerek "çalışkan" sıfatı oluşturulmuştur.
