Yüklemin türüne göre cümleler iki ana kategoriye ayrılır :
Ayrıca, fiilimsilerin yüklem olduğu cümleler de isim cümlesi kabul edilir
Cümlenin ögelerini bulmak için şu adımlar izlenebilir: 1. Yüklemi belirleme: Cümlede anlatılan iş, olay, duygu, düşünce ya da yargıyı içeren temel öğe yüklemdir. 2. Özneyi bulma: Yüklemin bildirdiği iş, oluş ya da durumu yapan veya cümledeki olanı karşılayan ögedir. 3. Nesneyi tespit etme: Öznenin yaptığı işten etkilenen öğedir. 4. Tümleçleri belirleme: Cümlenin yardımcı ögelerini oluşturan tümleçler; nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci ve edat tümlecidir. Cümle çeşitlerini bulmak için ise şu ayrımlar yapılabilir: Anlamına göre cümleler: Olumlu, olumsuz, soru, ünlem, emir, gereklilik, istek, dilek, şart. Yükleminin türüne göre cümleler: Fiil (eylem) cümlesi ve isim (ad) cümlesi. Yapısına göre cümleler: Basit, birleşik, bağlı, sıralı. Cümlenin ögeleri ve çeşitleri hakkında daha detaylı bilgi için dilbilgisi.net, ogmmateryal.eba.gov.tr ve tr.wikipedia.org gibi kaynaklar incelenebilir.
Fiil ve yüklem arasındaki fark şu şekilde özetlenebilir: Fiil, varlıkların yaptığı işi, hareketi ve oluşu çeşitli ekler alarak şahıs ve zamana bağlı olarak anlatan kelimedir. Yüklem, cümledeki işi, hareketi, yargıyı bildiren çekimli unsurdur. Fiil ve yüklemi ayırt etmek için şu yöntemler kullanılabilir: Yüklemin bulunması: Yüklem, cümlenin temel öğesidir ve genellikle herhangi bir soru sorulmadan bulunabilir. Eylemin varlığı: Eğer cümlenin yüklemi bir eylem bildiriyorsa, bu bir fiil cümlesidir. "Dir/dır" eki: İsim cümlelerinde yüklem olan kelimeye genellikle "-dir" ekini eklemek mümkündür. Örnekler: "Ben işlerimi zamanında yaparım" cümlesinde "yapmak" sözcüğü, bir yargı taşıdığı için yüklemdir. "Çiçek açtı" cümlesinde "açtı" yüklemdir. "Bu ev çok büyük" cümlesinde "büyük" sıfattır ve bir durumu niteler, yüklem görevindedir.
Cümle, bir duyguyu, düşünceyi veya eylemi tam olarak ifade eden ve yargı bildiren söz ya da söz grubudur. Cümle örnekleri: "Yazdı". "Bak". "Dün akşam evimizin bahçesinde iki kişi" (bu ifade yargı bildirmediği için cümle olarak kabul edilmez). "Bu kitapların hepsi sizinmiş". "Ağaçta kuşlar var". "Çocuklar okulun bahçesindeydi". "Küçükken çok yaramaz bir çocukmuş". "Amacımızı sınavı kazanmaktır".
Cümlede yüklemin kazanımı hakkında bilgi bulunamadı. Ancak, yüklemle ilgili şu bilgiler değerlendirilebilir: Yüklem, cümlede özne tarafından gerçekleştirilen eylemi, hareketi, oluşu, hareketi veya yargıyı bildiren sözcük ya da sözcük grubudur. Yüklem, cümlenin temel öğesidir ve genellikle cümle sonunda yer alır. Yüklem, fiil veya isim soylu olabilir. Yüklemin yeri vurgu amacıyla değiştirilebilir. Yüklemi sonda olan cümlelere kurallı (düz) cümle, yüklemi farklı bir konumda olan cümlelere ise devrik cümle denir. Yüklemi söylenmeyen cümlelere eksiltili (kesik) cümle denir.
Hayır, cümlenin ögeleri ve cümle türleri aynı değildir. Cümlenin ögeleri, cümlede yüklem ile görev ve anlam yönünden yükleme eşlik eden diğer parçalardan her biridir. Cümlenin ögeleri şunlardır: yüklem; özne; nesne; bağlaç; dolaylı tümleç; zarf tümleci. Cümle türleri ise cümlelerin anlamlarına, yapılarına, yüklemlerinin türüne ve yerine göre sınıflandırılmasını ifade eder. Cümle türleri şunlardır: Yükleminin türüne göre cümleler: Fiil ve isim cümleleri. Anlamına göre cümleler: Olumlu, olumsuz, soru, ünlem, emir, gereklilik, istek, dilek, şart cümleleri. Yapısına göre cümleler: Basit, birleşik, bağlı, sıralı cümleler.
Cümlenin ögeleri ve cümle yapısı arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Cümlenin ögeleri, cümlede farklı görevler üstlenen kelime ve kelime gruplarını ifade eder. Bu ögeler iki ana kategoriye ayrılır: Ana ögeler: Özne ve yüklem. Yardımcı ögeler: Nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci. Cümle yapısı ise cümlelerin kuruluş biçimlerini ve ögelerin dizilişlerini kapsar. Özetle, cümlenin ögeleri cümledeki kelimelerin görevlerini, cümle yapısı ise bu kelimelerin nasıl bir araya geldiğini ve dizildiğini ifade eder.
Cümlede yüklem yoksa, cümle yapısal olarak eksik kalır ve anlatım bozukluğu ortaya çıkar. Yüklem eksikliği, genellikle şu durumlarda ortaya çıkar: ifade tamamlanmamışsa; bağımsız bir yüklem kullanılmamışsa; cümlenin yapısı karmaşıksa ve özne-yüklem uyumu yoksa. Örnekler: "Bugün çok yorgun, kitapları da bitirdi" (doğru cümle). "Bugün çok yorgun, kitapları bitirdi" (yanlış cümle). "Arkadaşımı aradım ve yanına" (yanlış cümle). "Arkadaşımı aradım ve yanına gittim" (doğru cümle).
Blog
Yüklemin türüne göre cümleler nelerdir?
Yarışmada başarılar ingilizce nasıl yazılır?
Yanlız nasıl yazılır TDK?
Yeğen ve yeğlemek aynı mı?
Yevmiyede boş sayfa kalırsa ne yapılır?
Z harfi ile özel isim var mı?
Yas tutmak ingilizce nasıl söylenir?
Yüzüstü gitmek ne anlama gelir?
Yaşlı genç eş anlamlı mı zıt anlamlı mı?
Yahut bağlacı nasıl kullanılır?
YDS için en iyi kelime listesi hangisi?
Yay burcu yükseleni akrep nasıl olur?
Yılın 4 ve 5 ayları nelerdir?
Young ve youngster farkı nedir?
Yüreğini vermek ne demek?
Ziyade ne anlama gelir?
Zazaca'da en çok kullanılan kelimeler nelerdir?
Yekpare mezar ne demek?
Yeğen kime denir?
Yetenekli ve kabiliyetli eş anlamlı mı?
Ülke adları nelerdir?
Zoka bulmaca cevabı nedir?
Z harfiyle başlayan kaç tane kelime var?
Yumoş Extra Lilyum ve Lilyum aynı mı?
Yükselen akrep nasıl bir insandır?
Zıt anlamlısı ulvi ne demek?
Zülal isminin özellikleri nelerdir?
Yükselen burç ve doğum haritası aynı şey mi?
Yol ve güzergah eş anlamlı mı?
Zarflardan sonra noktalama işareti kullanılır mı?
Çantanın İngilizcesi ne?
Yaz mevsimi hangi ikondur?
Yükselen en geç saat kaçta belli olur?
Çağ eş anlamlısı nedir?
Zıt anlamlısı nedir?
Zapt ne demek?
Çabucak ve hemen aynı mı?
Ç. Ön ne demek?
Zahmet çekmek deyimi ne anlama gelir TDK?
Yükümlü ne demek?