Yardang, rüzgar (rüzgar erozyonu) etkisiyle oluşur
Rüzgarların yüzeydeki kum ve toprağı aşındırması ve taşıması sonucu, rüzgar yönüne paralel olarak değişen sırtlar ve oluklar meydana gelir. Bu süreç, genellikle kumlu çöl bölgelerinde veya volkanik tüf gibi yumuşak kayaların bulunduğu yerlerde gerçekleşir
10. sınıf coğrafya dersinde ele alınan dış kuvvetler şunlardır: Akarsular. Rüzgârlar. Buzullar. Yeraltı suları. Dalgalar ve akıntılar. Gel-git. Dış kuvvetler, atmosfer kökenli olup enerjilerini güneşten alırlar.
Yer şekillerinin oluşumunda dış kuvvetler altı ana başlıkta incelenir: 1. Rüzgârlar. 2. Akarsular. 3. Yeraltı suları. 4. Buzullar. 5. Dalgalar. 6. Akıntılar. Dış kuvvetler, enerjisini ve kaynağını güneşten alan kuvvetlerdir.
Dış kuvvetler, kayaları çeşitli yollarla parçalar: Akarsular: Yeryüzündeki taşlardan kopardıkları parçaları çukur yerlerde biriktirir ve bu malzemeler doğal bir çimento ile birleşerek taşlaşır. Rüzgârlar: Kum ve küçük çakıl boyutundaki malzemeleri kayaların yüzeyine çarparak aşındırma yapar. Buzullar: Yumuşak kayaları oyar, sert kayaları cilalayıp çizer. Depremler, heyelanlar, volkanizma ve gelgit olayları: Dalga oluşumunda etkili olur. Bu dış kuvvetlerin etkisiyle kayalar fiziksel ve kimyasal yollarla parçalanır ve ayrışır.
İç ve dış kuvvetler ile ilgili 10 soru: 1. Akarsuların aşındırmaları nerede sona erer? - A) Deniz seviyesinde. 2. Büyük Sahra Çölü'nde rüzgarların şekillendirici etkisi daha fazladır. - Doğru. 3. Hangisi karstik şekillerden biridir? - A) Haliç. 4. Yeraltı sularının biriktirmesi ile hangi karstik şekiller oluşur? - D) Traverten, sarkıt ve dikit. 5. Peribacalarının oluşumunda en çok etkili olan kuvvet hangisidir? - B) Sel suları. 6. Mendereslerin olduğu yerlerde akarsuyun yatak eğimi ve yükseltisi azdır. - Doğru. 7. Akarsuyun debisi değiştikçe biriktirdiği maddeler de değişir. - Doğru. 8. Çöllerde en etkili dış kuvvet hangisidir? - C) Rüzgarlar. 9. Kuzey Sibirya'da yeryüzünün şekillenmesinde etkili olan dış kuvvet hangisidir? - D) Akarsular. 10. Kırgıbayır (badlands) hangi bölgelerde görülür? - İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'nun bitki örtüsü fakir yerlerinde.
Coğrafya dış kuvvetler şu şekilde özetlenebilir: Dış kuvvetler, yeryüzünün şekillenmesinde etkili olan ve genellikle güneş enerjisi kaynaklı olan kuvvetlerdir. Başlıca dış kuvvetler: akarsular, rüzgârlar, yer altı suları, buzullar, dalgalar ve akıntılardır. Dış kuvvetlerin temel özellikleri: Aşındırma (erozyon). Taşıma. Biriktirme (sedimentasyon). Dış kuvvetlerin etkisiyle oluşan bazı yer şekilleri: vadi, delta, kumul, moren, peri bacaları, peneplen, plato. Dış kuvvetlerin etkileri: peyzaj değişiklikleri, toprak verimliliği ve iklim değişikliği.
Coğrafya dış kuvvetler, fiziki coğrafyanın bir bölümüdür. Fiziki coğrafya, yeryüzünde doğal ortamı oluşturan hem canlı (bitki, hayvan) hem de cansız (iklim, yer şekilleri vb.) ögeleri ve bunlar arasındaki karşılıklı ilişkileri inceler. Dış kuvvetler ise akarsular, rüzgârlar, yer altı suları, buzullar, dalgalar ve akıntılar gibi çeşitli etmenlerin Dünya'yı şekillendirmesidir.
Akarsuların oluşturduğu dış kuvvetler, aşındırma ve biriktirme olmak üzere ikiye ayrılır. Akarsuların oluşturduğu aşındırma şekilleri: çentik vadi; boğaz vadi; kanyon vadi; asimetrik vadi; menderes; dev kazanı; peri bacası; kırgıbayır; plato. Akarsuların oluşturduğu biriktirme şekilleri: delta; birikinti yelpazesi; birikinti konisi; dağ eteği ovası; seki; ırmak adası.
Doğa ve Hayvanlar
Uzungöl'de en soğuk kaç derece?
Türkiye'nin en büyük şelalesı hangisi?
Yavru kediye ilk ne verilir?
Türkiye'nin en soğuk günü kaç derece Kayseri?
Yardangın oluşumu hangi dış kuvvettir?
Uskmuru ve kolyoz aynı balık mı?
Yabani ve evcil koyun arasındaki fark nedir?
Yavru pengue kaç günde yumurtadan çıkar?
Van kedisi neden özel?
Türkiye'de skyer kıyı tipi var mı?
Vardar ve Meriç nehri aynı mı?
Yavru ördekler kaç gün sonra yüzer?
Ulugöl Ordu'nun neyi meşhur?
Tütün tarlası ne zaman ekilir?
Uçan kuşlar hangileri?
U ile başlayan kaç tane hayvan var?
Tüylü tüysüz kedi ne demek?
Yavrular yumurtadan çıktıktan sonra ne zaman yeme düşer?
Türkiye'nin en büyük 3 nehri nedir?
Türüt ve domalan mantarı aynı mı?
Yakutistan neden bu kadar soğuk?
Türkiye'nin en alçak dağı hangisi?
Türkiye'de yılanlar hangi bölgelerde yaşar?
W murcott mandalina kaç yılda meyve verir?
Yaban hayatı için ne yapılabilir?
Türkiye'de yılkı atları nerede yaşar?
Türkiye'nin en büyük kartalı kaç kilo?
Yaban mersini fidanı kaç yılda meyve verir?
Yavrular kaç gün sonra elle beslenir?
Ur kekliği neden yok oldu?
Yaban kedisi ile ilgili bilgiler nelerdir?
Tüylü ve yünlü mamut aynı mı?
Yavru kedi ilk gördüğünde neden korkar?
Türkiye'de çöl varanı nerede yaşar?
Türkiye'nin iklimi ve bitki örtüsü nelerdir?
Yemen neden bu kadar dağlık?
Yarasa nasıl çoğalır?
Yaban arısı tehlikeli mi?
Türkiye'nin en güzel gülü nerede yetişir?
Vişnede don zararı nasıl anlaşılır?