Yol, zaman ve sürat arasındaki ilişki, aşağıdaki iki grafik türü ile gösterilebilir:
Bu grafiklerin nasıl çizileceği ve yorumlanacağı şu şekilde özetlenebilir:
Yol-zaman grafiği
Sürat-zaman grafiği
Bu grafikler,. sınıf fen bilimleri müfredatında yer alan "Sabit Süratli Hareket" konusu kapsamında ele alınır
Konum-zaman grafiğinde hız, grafiğin eğimi ile bulunur. Hızın nasıl bulunacağına dair adımlar: 1. Teğet çizme: Konum-zaman grafiğine herhangi bir anda yörüngeye teğet çizilir. 2. Eğim hesaplama: Teğetin eğimi hesaplanır. Ayrıca, konum-zaman grafiğinin düz bir doğru olması durumunda, doğru üzerindeki herhangi iki nokta arasında anlık hız ortalama hıza eşit olacaktır. Daha fazla bilgi ve örnek için aşağıdaki kaynaklar incelenebilir: evrimagaci.org; acikders.ankara.edu.tr.
Sabit süratli harekette hız-zaman grafiği yatay bir çizgi olarak görünür. Hız-zaman grafiğinde, pozitif ivme sabit pozitif eğime sahip bir çizgi ile, yavaşlama ise sabit negatif eğime sahip bir çizgi ile temsil edilir. Sabit süratli hareket, eşit zaman aralıklarında eşit yollar alan ve hareketi süresince sürati değişmeyen cisimlerin yaptığı harekettir.
Hız-zaman grafiğinde alınan yol, grafiğin altında kalan alana eşittir. Dikdörtgen alanı: Eğer hız zamanla sabit kalıyorsa, alan bir dikdörtgendir ve alan = sürat x zaman formülüyle hesaplanır. Üçgen alanı: Hız zamanla artıyorsa veya azalıyorsa, alan bir üçgen şeklindedir ve alan = (taban x yükseklik) / 2 formülüyle hesaplanır. Yamuk alanı: Hız önce artıyor, sonra sabit kalıyor veya önce sabit kalıp sonra azalıyorsa, alan bir yamuk şeklindedir ve alan = [(alt taban + üst taban) / 2] x yükseklik formülüyle hesaplanır. Birimler uyumlu olmalıdır: Sürat m/s cinsinden, zaman saniye cinsinden olduğunda, alınan yol metre cinsinden olur.
Konum-zaman grafiğinden anlık sürat, grafiğin o andaki eğiminden bulunabilir. Örnek: Morsun t=2 s'deki hızını bulmak için, grafiğin t=2 s'deki eğimi hesaplanır. Eğim, "Δx/Δt" formülü ile bulunur. İki nokta seçilerek, bu noktaların x ve t değerleri belirlenir. Seçilen noktalar ve değerleri: (0 s, 1 m) ve (4 s, 3 m). Eğim hesaplaması: (3 m - 1 m) / (4 s - 2 s) = -1 m/s. Bu durumda, morsun 2 s'deki anlık hızı -1 m/s'dir. Not: Konum grafiğinin eğimi, belirli bir zamandaki hız değerini verir. Düz bir doğru parçasında, eğim sabit olduğu için anlık hız ortalama hıza eşittir.
6. sınıf sürat grafiği, bir cismin hareketi süresince sahip olduğu sürat değerlerini gösteren grafiklerdir. İki ana sürat grafiği türü vardır: 1. Yol-Zaman Grafiği: Cismin hareketi boyunca aldığı yol ve zaman değerleri kullanılarak çizilir. 2. Sürat-Zaman Grafiği: Cismin hareketi süresince eşit sürelerde eşit yollar alması durumunda, süratinin sabit olduğunu gösterir. Sürat grafikleri, hareket hakkında bilgi verir ve hareketi yorumlamayı kolaylaştırır.
Hız-zaman grafiğinin yön değiştirmesi, cismin hızının pozitiften negatife veya tam tersine değiştiğini, yani ivme kazandığını gösterir. Yön değiştirme noktaları, grafikteki eğriliğin veya eğim değişiminin olduğu, örneğin tepe ve çukur noktaların bulunduğu yerlerdir. X ekseninin üstünde kalan alan, cismin pozitif yönde, altında kalan alan ise negatif yönde hareket ettiğini gösterir. Grafiğin x eksenini kestiği noktalar, yön değiştirme zamanları olarak kabul edilir. Örneğin, t=3 s ile t=9 s arasındaki negatif eğim, cismin negatif yönde hareket ettiğini; t=3 s'deki eğim sıfırlığı ise cismin o anda durduğunu ifade eder.
Hız-zaman grafiğinde hareket yönü şu şekilde bulunabilir: Eğimin işareti: Hız-zaman grafiğinde eğimin işareti, hareketin yönünü belirtir. Doğrunun altında kalan alan: Hız-zaman grafiğinin altında kalan alan, yer değiştirmeyi verir. Ayrıca, hızın işaret değiştirdiği yerde araç yön değiştiriyordur.
Eğitim
Yeditpe akademik takvim ne zaman bitiyor?
Yarışmalı ve yarışmasız inhibisyon nedir?
Varlık felsefesinin temel soruları nelerdir?
Yapılandırmacılar bilgiyi nasıl tanımlar?
YDS örnek sorular nereden bakılır?
Vaka analizinde 5N1K nedir?
Yatay geçişte hangi puan türü kullanılır?
Ultrasonik ne anlama gelir?
YTÜ intihal tespit programı hangisi?
Tıp fakültesinde hangi üniversite fark eder?
Volkan patlaması kaç derece ısı verir?
Yol zaman ve sürat arasındaki ilişkiyi grafik üzerinde gösterir?
X2+ax+b parabolü x eksenine teğet ise a ve b nedir?
Yankı nedir kısaca?
Tütün en çok hangi gübreyi sever?
Uşak eskiden hangi şehire bağlıydı?
Yeşil mavi karışımı ne renk verir?
Uzaktan eğitim dersleri sonradan izlenebilir mi?
X'e bağlı kalıtım modeli nedir 10 sınıf?
Yedigen kaç köşegeni vardır?
YouTube eğitim kanalı hangisi?
Yabancı öğrenciler yurtdışında nasıl eğitim alır?
Uzun Mehmet taş kömürü nasıl buldu?
Vize ve finalden 40 alırsak ne olur?
Uzman ve senior uzman arasındaki fark nedir?
Türkiye'nin en büyük akarsuyu nedir ve özellikleri nelerdir?
Uzay geometrisi nedir?
Uzama miktarı neye bağlıdır?
Tıpta fizyoloji kitabı hangisi?
Varlık problemine verilen cevaplar nelerdir?
Yargı yayınları tüm dersler konu anlatımı iyi mi?
Yatay ve dikey hava hareketlerinin nedeni nedir?
Yengeç bulutsusu neden önemli?
Tıp fakültesinde hangi bölümler var?
Vial ve flakon arasındaki fark nedir?
Tıp okuduktan sonra kaç yıl psikiyatri okunur?
Yarım açı formülleri kaldırıldı mı?
Yaz okulu sınavında hangi dersler var?
Uzay kirliliği neden tehlikeli?
Uzaktan eğitim çocuk gelişimi kaç yıllık?