Çevre kanununa göre atık yönetimi, atıkların oluşumundan bertarafına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeden yönetiminin sağlanması sürecini ifade eder
Atık yönetiminin temel ilkeleri şunlardır:
Ayrıca, atıkların toprağa, denizlere, göllere ve akarsulara dökülmesi yasaktır
Atık Yönetim Planı (AYP), atıkların çevreye uyumlu bir şekilde yönetilmesini sağlamak üzere hazırlanan, kısa veya uzun vadeli politikalar içeren bir süreçtir. Atık Yönetim Planı'nın bazı özellikleri: Hazırlık: Tüm atık üreticileri tarafından, asgari belirli formatta hazırlanır. Geçerlilik Süresi: Sunulduğu tarihten itibaren üç yılı kapsar. Revizyon: Planda değişiklik gerektiren durumlarda, en geç bir ay içinde güncelleme yapılarak yeniden onay alınır. Amaç: Atık oluşumunu azaltmak, geri dönüşümü teşvik etmek, tehlikeli atıkların güvenli depolanmasını ve bertaraf edilmesini sağlamak.
Atık Yönetimi Yönetmeliği, atıkların oluşumundan bertarafına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeden yönetiminin sağlanmasına ilişkin genel usul ve esasları belirler. Yönetmeliğin bazı amaçları: Atık oluşumunun azaltılması ve doğal kaynak kullanımının düşürülmesi. Atıkların yeniden kullanımı, geri dönüşümü ve geri kazanımı yoluyla atık yönetiminin sağlanması. Çevre ve insan sağlığı açısından belirli ölçütlere sahip ürünlerin üretiminin ve piyasa gözetiminin sağlanması. Kapsamı: Ek-4 atık listesinde verilen atıklar. Elektrikli ve elektronik eşya, ambalaj, araç, pil ve akümülatör gibi ürünler. Genel ilkeleri: Atıkların kaynağında ayrı toplanması ve sınıflandırılması. Atıkların en yakın ve uygun tesise ulaştırılması. Çevreye zarar vermeyecek yöntem ve teknolojilerin kullanılması.
Atık yönetiminin dört temel ilkesi şunlardır: 1. Atık üretiminin ve tehlikelilik özelliğinin azaltılması: Doğal kaynakların kullanımını en aza indiren temiz teknolojilerin geliştirilmesi ve kullanılması. Üretim, kullanım, geri kazanım veya bertaraf aşamalarında çevre ve insan sağlığına en az zarar verecek şekilde ürünlerin tasarlanması. Daha dayanıklı, yeniden kullanılabilir ve geri dönüştürülebilir ürünlere odaklanan teknolojilerin uygulanması. 2. Atık üretiminin kaçınılmaz olduğu durumlarda atıkların yönetimi: Yeniden kullanımı, geri dönüşümü ve ikincil hammadde elde etme amaçlı diğer işlemler ile geri kazanılması. Enerji kaynağı olarak kullanılması veya bertaraf edilmesi. 3. Doğal kaynak ve enerji kullanımının azaltılması: Geri kazanılmış ürünlerin kullanımının özendirilmesi. 4. Çevre ve insan sağlığına zarar verilmemesi: Atıkların kaynağında ayrı toplanması, geçici depolanması, taşınması ve işlenmesi sırasında su, hava, toprak, bitki, hayvan ve insanlar için risk oluşturmaması.
Atık yönetimi 5R kuralı, sıfır atık yaşam tarzını benimsemek ve atıkların çevreye verdiği zararları engellemek için bazı kuralları içerir. Bu kurallar şunlardır: 1. Refuse (Reddet). 2. Reduce (Azalt). 3. Reuse (Yeniden Kullan). 4. Rot or Re-plant (Kompost Yap ya da Yeniden Dik). 5. Recycle (Geri Dönüştür). Türkiye'de bu kural, sıfır atık 5D modeli olarak da bilinmektedir.
Atık yönetimi ve geri dönüşüm arasındaki temel farklar şunlardır: Atık Yönetimi: Atıkların önlenmesi: Atık oluşumunu kaynağında engellemek. Onarım ve tekrar kullanım: Bozulan eşyaların tamir edilmesi veya kullanılmayan ürünlerin başka amaçlarla kullanılması. Bertaraf: Geri dönüştürülemeyen atıkların düzenli depolama alanları veya yakma tesisleri aracılığıyla yok edilmesi. Geri Dönüşüm: Toplama: Atık malzemelerin toplanması. Ayrıştırma ve işleme: Malzemelerin türlerine göre ayrıştırılması ve işlenmesi. Dönüştürme: İşlenen malzemelerin yeni ürünlere dönüştürülmesi. Özetle, atık yönetimi daha geniş bir kavram olup, geri dönüşüm de bu sürecin bir parçasıdır.
2872 sayılı Çevre Kanunu'na göre atık yönetimi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın sorumluluğundadır. Ayrıca, atık yönetimi ile ilgili politikaların oluşturulması ve koordinasyonunun sağlanması da bu bakanlık tarafından gerçekleştirilir. Atıkların toplanması, taşınması ve bertarafı gibi konularda ise farklı kurum ve kuruluşlar görevlidir: Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler: Evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlüdürler. Atık üreticileri: Atıklarını en az düzeye düşürecek tedbirleri almak ve geri kazanımı sağlamakla sorumludurlar. Atık taşıma ve toplama kuruluşları: Bakanlıktan lisans almak zorundadır.
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 29. maddesi, çevre kirliliğinin önlenmesi ve giderilmesine ilişkin faaliyetlerin teşvik tedbirlerinden yararlandırılmasını düzenler. Maddeye göre: Çevre kirliliğinin önlenmesi ve giderilmesine yönelik faaliyetler teşvik edilebilir. Her yılın başında belirlenen teşvik sistemine, Bakanlığın görüşü alınarak Hazine ve Maliye Bakanlığı yeni esaslar getirebilir. Atıkların kaynağında ayrı biriktirilmesi ve toplanması amacıyla sıfır atık yönetim sistemini kuran ve uygulayan belediyelere, il özel idarelerine, kurum, kuruluş ve işletmelere Bakanlıkça teşvik uygulaması yapılır.
Hukuk
Ölüm izni hafta sonu ve resmi tatillere denk gelirse ne olur?
Ücretli öğretmen hizmet süresi nasıl değerlendirilir?
Çevre kanununa göre atık yönetimi nedir?
Çekte yetkili icra dairesini kim belirler?
YRP neden Cumhur İttifakı'ndan ayrıldı?
Yüksek sesle müzik dinlemek trafik cezası kaç puan?
Özel hukukta şekil türleri nelerdir?
Öğretmen ücretsiz doğum izni kaç ay?
Özlük dosya fişi nedir?
Yoklamaya tabi ne demek?
Zara iade süresi geçerse ne olur?
Zabıta mülakatı ne zaman yapılır?
Ölüm karinesi hangi durumlarda uygulanır?
Yolu trafiğe kapatmak suç mu?
Özel hastanelerde SGK anlaşması nasıl anlaşılır?
Çocuk esirgemeye kimler başvurabilir?
Zorunlu geçit için bedel nasıl hesaplanır?
Üvey kardeş anne yarısı sayılır mı?
Üniter yapının özellikleri nelerdir?
Çalışma izninde ikametgah nasıl olmalı?
ÇKS B formu nedir?
Çalışanlar iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili hangi durumlarda işverene baş..
Üvey oğul anneye miras düşer mi?
Özel güvenlik sertifikası iş hayatında ne işe yarar?
Ödünçü veren ve alan kimler olabilir?
Çanakkale'de imar planı kim yapar?
Yılbaşı tatili hafta sonu ile birleşiyor mu?
Üniversite mezunu askerlik kaç yıl tecil edilir?
ÖTV indirimi 10 yaş sınırı kalktı mı?
Önceki dönem başbakan yardımcıları kimlerdir?
Çözülmüş ve çözülmemiş davalar kaç seri?
Yıkım kararı kesinleştikten sonra ne olur?
Çocuk haklarına dair sözleşme hangi yıl yürürlüğe girmiştir?
Örgüt adına suç işleme hangi hallerde uygulanır?
Çoğulcu ve elitist yaklaşım arasındaki fark nedir?
Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu cezası nedir?
Çatı akması davası kime karşı açılır?
Ölen kişinin arkasından hangi işlemler yapılır?
Zorla yaptırılan işe ne denir?
Çocuk için adres değişikliği kaç gün içinde yapılmalı?