Yardımcı fiil ile kurallı birleşik fiil arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir:
Yardımcı fiil ile yapılan birleşik fiiller , "etmek, olmak, bulmak, yapmak, eylemek, kılmak, buyurmak" gibi yardımcı fiillerin ad soylu bir sözcükle bir eylemi birlikte ifade edecek şekilde öbekleşmesiyle oluşur. Örnekler: "akın etmek", "göç etmek", "mecbur olmak"
Kurallı birleşik fiiller , iki fiilin belirli kurallara göre birleşmesiyle oluşur. Bu fiillerde yardımcı fiiller fiil unsuruna getirilir ve kendi anlamlarından uzaklaşarak fiile "yeterlik, tezlik, yaklaşma, sürerlik" gibi anlamlar katar. Kurallı birleşik fiiller her zaman birleşik yazılır
Kurallı birleşik fiiller dört grupta incelenir:
Evet, birleşik çekimli fiil ve birleşik zamanlı fiil aynı şeyi ifade eder. Birleşik çekimli (zamanlı) fiiller, fiilin birden fazla kip eki almasıyla oluşan fiillerdir. Birleşik zamanlı fiillerin üç çekimi vardır: Hikâye birleşik çekimi. Rivayet birleşik çekimi. Şart birleşik çekimi.
Fiil (eylem), varlıkların yaptıkları işi, hareketi, oluşu veya durumu belirten kelimedir. Fiiller, anlamlarına göre üç ana gruba ayrılır: 1. İş (kılış) fiilleri: Öznenin kendi iradesiyle gerçekleştirdiği eylemleri ifade eder. 2. Oluş fiilleri: Öznenin iradesi dışında gerçekleşen değişimleri belirtir. 3. Durum fiilleri: Öznenin bir durumu ifade eden ve nesneye yönelmeyen fiillerdir.
Etmek ve olmak yardımcı fiilleriyle kurulan bazı birleşik fiil örnekleri: Etmek: akın etmek; göç etmek; mecbur olmak; doğum yapmak; hesap yapmak. Olmak: kul olmak; son bulmak; dikkat buyurmak; icra kılmak; perişan eylemek. Ayrıca, "etmek" ve "olmak" sözcükleri tek başlarına bir anlam kazanmışlarsa yardımcı eylem değil, eylem olarak kabul edilir.
Kurallı birleşik fiilleri bulmak için şu özelliklere dikkat edilebilir: Yapılışı: Kurallı birleşik fiiller, iki fiilin araya geniş-düz ünlülerden (a, e) veya dar ünlülerden (ı, i, u, ü) birini alacak şekilde birleşmesi yoluyla oluşur. Yazılışı: Tamamı bitişik yazılır. Anlamı: Belli bazı anlamları ifade ederler. Türleri: Dört grupta incelenir: Yeterlik fiili: Fiile “gücü yetme, başarma” anlamı katar. Tezlik fiili: Eylemin çabucak, kısa zamanda; bazen de umulmadık zamanda aniden gerçekleşiverdiğini ifade eder. Süreklilik fiili: Eylemin gerçekleşmesindeki sürekliliği ifade eder. Yaklaşma fiili: Eylemin gerçekleşmediğini; ancak gerçekleşmeye yaklaştığını ifade eder. Örnekler: Okula geç kalırsam öğretmenim kızabilir. Kurbağa hızla uzattığı dili ile sineği yakalayıverdi. Kaldırımda yürürken düşeyazdım. Kurallı birleşik fiillerin diğer türleri ve örnekleri için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir: tr.wikipedia.org; turkedebiyati.org; hurriyet.com.tr.
Birleşik fiiller, en az iki sözcüğün birleşimiyle meydana gelir ve bu fiillerden en az birinin fiil olması gereklidir. Türkçede üç tür birleşik fiil vardır: 1. Yardımcı fiille yapılan birleşik fiiller. 2. Kurallı birleşik fiiller. Dört alt türü vardır: Yeterlik fiili. Tezlik fiili. Süreklilik fiili. Yaklaşma fiili. 3. Anlamca kaynaşmış (deyimleşmiş) birleşik fiiller.
On tane kurallı birleşik fiil örneği: 1. Yeterlik Fiili: Okula geç kalırsam öğretmenim kızabilir. Mustafa bu çantayı taşıyabilir. Bu yıl kış geç gelebilir. 2. Tezlik Fiili: Kurbağa hızla uzattığı dili ile sineği yakalayıverdi. Çocuk, annesini görünce yanına koşuverdi. Bakkaldan onu alıver, sonra hesaplaşırız. 3. Süreklilik Fiili: Televizyonun karşısında uyuyakalmışım. Her on yılda bir, geçmişten bu yana süregelen edebiyatı alaşağı ediyoruz. Oradakileri görünce donakaldık. 4. Yaklaşma Fiili: Kaldırımda yürürken düşeyazdım. Heyecandan mal gibi kalbim durayazdı. Kardeşim yolda yürürken düşeyazdı. 5. Yardımcı Fiillerle Yapılan Birleşik Fiiller: mecbur olmak, dua etmek, doğum yapmak, namaz kılmak, perişan eylemek.
Yardımcı fiillerle kurulan 10 birleşik fiil örneği: 1. Dua etmek. 2. Doğum yapmak. 3. Namaz kılmak. 4. Mecbur olmak. 5. Perişan eylemek. 6. Şükretmek. 7. Sabretmek. 8. Kavga etmek. 9. Kefil olmak. 10. Razı olmak. Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, isim soylu bir kelime ile "et-, ol-, eyle- ve kıl-" yardımcı fiilleri birleşir.
Blog
Yardımcı fiil ile kurallı birleşik fiil arasındaki fark nedir?
Zaza alfabesi neden farklı?
Zıt anlamlısı soru ve yanıt nedir?
Yahu kelimesi nereden gelir?
Çekimli fiil ve fiil cümlesi aynı şey mi?
Yön ve terim anlam nedir?
Yüzünü göstermek deyimi ne anlama gelir?
Yay burcu kadını nasıl bir fiziğe sahiptir?
Yengeç burcu neyi temsil ediyor?
Yükselen hangi burca göre belirlenir?
Çay demlemek neye işarettir?
Zırtapoz ve zırto aynı mı?
Yıl sonu ve yılbaşı nasıl yazılır?
Yazı karakterleri nelerdir?
YDS'de en çok hangi kelimeler çıkıyor?
YDT'de hangi dersler var?
Çağla Şikel'in ilk çocuğu kaç yaşında?
Çekimli fiil ve çekimli ek aynı şey mi?
Yurt içinin eş anlamlısı nedir?
Yağmur ismi özel isim mi?
Yazılı anlatım metin açıklaması nedir?
Zarf ve belirteç aynı şey mi?
Yöntem eş anlamlısı nedir?
Yuşa'nın hikayesi nedir?
Yazım kuralları kelime listesi nelerdir?
Yeni yıl kutlu olsun nasıl yazılır?
Yükselen İkizler hangi yılları şanslı?
Yay ayracın içinde soru işareti kullanılır mı?
Çekimli fiil ne demek?
Yunan harfleri nelerdir?
Yadsımanın diğer adı nedir?
Yanlış kelimesinin eş anlamı nedir?
Çabuk kelimesinin zıt anlamlısı nedir?
Yağmur ne anlama gelir ad olarak?
Zengin ve varsıl eş anlamlı mıdır?
Yağız ve Efe uyumlu mu?
Yönelme ve yönelim arasındaki fark nedir?
Yahya isminin özellikleri nelerdir?
Yay ayraç nerelerde kullanılır?
Yoğurt çiçeği ne anlama gelir?