Coğrafya terimi olarak volkan bacası , magmanın yeryüzüne ulaşıncaya kadar geçtiği yola verilen addır
Volkanların çoğu, kısa kanallardan gelen magmalardan beslenir ve bu kanallar, bir magma odası ile yüzey arasındaki bağlantıyı temsil eder. Bazı ender bulunan derin bacalar, 200 kilometre derinliğe kadar ulaşabilir
Volkanizma, yer kabuğundaki zayıf kısımlardan (çatlak, kırık vb.) magmanın yeryüzüne çıkmasıdır. Volkanizmanın oluşumu: 1. Magmanın Yükselişi: Magma, mantoda oluştuktan sonra yükselerek volkanın tabanında birikir. 2. Basınç ve Çıkış: Magmanın iç basıncı, üzerine etki eden basınçtan fazla olduğunda, ana kanal veya yan kanallar boyunca hareket ederek yüzeye doğru çıkar. Volkan bacasının oluşumu: 1. Magmanın Hareketi: Magma, volkan bacası boyunca yukarı çıkar. 2. Yüzeye Çıkış: Gaz hâlindeki maddelerin miktarına bağlı olarak, magma ya büyük ve küçük parçalara ayrılıp gaz hâlindeki maddelerle birlikte yoğun bir kül bulutu şeklinde hızla atmosfere doğru yükselir ya da taşar ve volkan konisinin yamaçları boyunca akar. Volkanlar, genellikle levha tektoniği ile ilişkilidir; iki levhanın çarpıştığı veya uzaklaşan levha sınırlarında oluşurlar.
Volkanik tüf ve volkan konilerinin oluşum süreçleri şu şekildedir: Volkanik Tüf: Volkanizmanın yaşandığı anda ortaya çıkan küllerin oluşturduğu küçük tepelerdir. Volkanlardan çıkan küller ve başka kırıntılı maddeler biriktiğinde oluşur. Volkan Konisi: Volkanik malzemenin yeryüzünde birikerek oluşturduğu koni görünümlü şekillerdir. Yüzey volkanizması sonucu çıkan malzemelerin birikmesiyle oluşur. Koninin üst kesiminde huni şeklindeki çukurluğa krater, magma haznesi ile bu çukurluk arasındaki kanala ise baca adı verilir. Volkanların oluşum süreci ise şu şekilde özetlenebilir: Yerkürenin derinliklerinde bulunan magma, yer kabuğundaki kırık ve çatlaklardan yüzeye sokulur ya da yeryüzüne çıkar. Magmanın yer kabuğunun zayıf olduğu kırıklı bölgelerden yüzeye çıkmasıyla yüzey volkanizması oluşur. Magma yeryüzüne çıkınca soğur ve üzerindeki basınç kalktığından gazlar serbest kalır. Bu gazların önemli bölümünü su buharı oluşturur. Volkanlardan büyük basınçla çıkan gazlar beraberinde katı malzemeleri de sürükler. Bu malzemelerden boyutları 1 cm’den küçük olanlara volkan külü, 1 cm’den büyük olanlara lapilli (volkan çakılı), daha büyük olanlara ise volkan bombası denir.
Volkanizma, genellikle levhaların birbiriyle temas ettiği yerlerde, yani fay hatları ve genç kıvrım kuşaklarında görülür. Volkanizmanın yoğun olduğu bölgeler: Büyük Okyanus çevresi; Akdeniz çevresi; Doğu Afrika çöküntü alanları.
Volkan, yer kabuğundaki magma adı verilen erimiş kayaçların ve gazların yüzeye çıkabileceği bir açıklık veya bu patlamalar sonucu oluşan dağdır.
Volkanik şekiller arasında şunlar bulunur: Volkanlar: Magmanın yüzeye çıktığı yerlerdir. Tüf konileri: Volkanlardan çıkan kül, kum ve çakıl gibi katı maddelerin birikmesiyle oluşan küçük konilerdir. Kalkan biçiminde volkanlar: Bazik karakterli ve akışkan lavların yüzeye çıktığı arazilerde oluşan, basık ve yayvan volkan konileridir. Tabakalı volkanlar: Asit karakterli ve yoğun lavların yüzeye çıktığı arazilerde oluşan, dik volkan konileridir. Krater: Volkan konilerinin üst kesiminde bulunan huni şeklindeki çukurluktur. Baca (kanal): Magma haznesi ile krater arasındaki kanaldır. Kaldera: Kraterlerin şiddetli püskürmeler sonucu parçalanmasıyla oluşan daha büyük çukurlardır. Maar: Volkanik arazilerde, tabakalar arasında kalmış gazların basınçla sıkışması sonucu patlamasıyla oluşan çukurlardır. Ayrıca, volkanizmanın yer kabuğunun çeşitli derinlikteki faaliyetleri sonucu oluşan sokulumlar da vardır.
Volkanik tüf ve lavlar, yüzey volkanizması ile oluşur. Lavlar, magmanın yer kabuğunun zayıf olduğu kırıklı (fay) bölgelerden yüzeye çıkmasıyla ortaya çıkar. Volkanik tüfler, patlamalı volkanizma sırasında bacadan çıkan ince piroklastik malzemelerin göl ya da denizel ortamlarda birikmesiyle oluşur.
Volkanik kayaçlar, magmanın yeryüzüne çıkıp soğumasıyla oluşan kayaçlardır. Başlıca volkanik kayaçlar: Bazalt; Andezit; Volkan camı (obsidyen); Süngertaşı; Tüf. Volkanik kayaçlar, yarı kristal ve porfirik yapılardır.
Eğitim
Yansımada neden ters görüntü oluşur?
Türkiye'nin en uzun gölge boyu nerede görülür?
Yeni Çağ ve Yakın Çağ arasındaki fark nedir?
YKS soruları neden yayınlanmıyor?
Tıbbi terminoloji test soruları nelerdir?
Virüs ve bakterilerin ortak özellikleri nelerdir?
YKS'de 450 puan almak için kaç net gerekir?
Ulti Yayınları Matematik Çözümleri Var mı?
VI hangi sayıdır?
Tımarda has ve zeamet nedir?
Yedek astsubay ne iş yapar?
Viskozite arttıkça debi azalır mı?
Watt tipi kıyılar nerede görülür?
Türkiye'nin 7 bölgesi boyama sayfası nasıl yapılır?
YDS'de hangi seviye gerekli?
YDT soruları hangi seviye?
Uranüs'ün en büyük uydusu nedir?
Tıp için ilk kaç bin?
UZEM ile uzaktan eğitim aynı mı?
YTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü hangi fakülteye bağlıdır?
Türkiye'nin fiziki haritası ayrıntılı olarak nasıl incelenir?
Tütsüleme sırasında hangi bileşikler oluşur?
Yoğunlaşma ve konsantrasyon aynı şey mi?
Volkanik tüf ve volkan konileri nasıl oluşur?
Yerleşim yerleri nasıl sınıflandırılır?
Yetenek testi hangi pozisyonlarda yapılır?
Türkiye'nin en büyük yeryüzü şekli nedir?
Yeşil göz ve sarı saç neden nadirdir?
Virüs ve bakteriyofaj arasındaki fark nedir?
Türkiye'nin IQ seviyesi kaç?
Visseral epitel nedir?
Uçak kazasında cesetler neden parçalanır?
Uzunluk ölçme birimi metre nedir?
YKS sınavında neler gerekli?
Uzay teknolojisi ve uzay bilimleri arasındaki fark nedir?
Varsayım nedir örnek?
Yamyamlığın kökeni nedir?
Volkan konisi nedir?
Uğur Koleji bursluluk sınavı zor mu?
YKS'de ek süre nasıl hesaplanır?