Zamanaşımı def'i, ıslah yoluyla tahkikat tamamlanmadan ve dilekçeler teatisinde ileri sürülebilir.
Bunun için aşağıdaki şartlar gereklidir:
10 yıllık zaman aşımı süresi, beş yıla kadar hapis cezası gerektiren suçlar için uygulanır. Bazı örnekler: 5 yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar; Hakaret suçu (Türk Ceza Kanunu madde 125). Zaman aşımı süreleri, suçun niteliğine ve hükmolunan cezanın miktarına göre değişebilir. Zaman aşımı uygulanmayan suçlar arasında soykırım ve insanlığa karşı suçlar ile bu suçların örgüt kurarak işlenmesinden dolayı işlenen suçlar bulunur.
Mahkeme, ıslah için süre vermezse, ıslah hakkı kullanılmış sayılır ve ıslah hiç yapılmamış gibi davaya devam edilir.
Usulden retten sonra zamanaşımı kesilmez, ancak belirli koşullar altında yeniden işlemeye başlayabilir. Eğer dava usulden reddedilir ve davacı 60 günlük ek süre içinde eksiklikleri tamamlayarak tekrar dava açarsa, zamanaşımı yeniden başlamaz; ilk davanın açıldığı tarih esas alınır. Ayrıca, zamanaşımı kural olarak esasa ilişkin bir konu olduğundan, usulden ret kararı nedeniyle verilen zamanaşımı kararı genellikle "esastan ret" olarak değerlendirilir.
Islah, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 177. maddesine göre tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir. Tahkikatın sona erme anı, HMK'nın 184. maddesine göre, tahkikatın bittiğinin taraflara tefhim edilmesiyle gerçekleşir. İstinaf aşamasında ıslah yapılamaz.
Davalarda zaman aşımı, suçun işlendiği tarihten itibaren kanunda öngörülen sürelerin geçmesi halinde, devletin cezalandırma hakkından vazgeçmesi ve ceza davasının düşmesi sonucunu doğuran bir ceza hukuku kurumudur. İki tür zaman aşımı vardır: 1. Dava zaman aşımı: Yargılamanın yapılması için belirlenen sürelerin dolmasıdır. 2. Ceza zaman aşımı: Mahkumiyet kararının kesinleşmesinden sonra cezanın infazının mümkün olamayacağı süreçlerdir. Zaman aşımı süreleri, suçun kanundaki yaptırımının üst sınırına göre değişir ve hakim tarafından takdir edilemez. Zaman aşımı süresi, aşağıdaki durumlarda kesilir: Şüphelinin sorgusunun yapılması; İddianamenin kabulü; Mahkumiyet hükmünün verilmesi; Tutuklama kararı veya yakalama emri çıkarılması. Bu durumlarda süre sıfırlanır ve yeniden işlemeye başlar.
Zamanaşımı def’ini, borçlunun ileri sürmesi gerekir. Zamanaşımı, bir maddi hukuk kurumu olmayıp, salt doğmuş ve var olan bir hakkın istenmesini ortadan kaldıran bir savunma aracıdır.
Zaman aşımı itirazı, belirli durumların gerçekleşmesi halinde kesilir ve bu kesme sebeplerinden birinin ortadan kalkmasına kadar geçen süre sıfırlanarak, kesilme gününden itibaren zaman aşımı süresi yeniden işlemeye başlar. Zaman aşımı itirazını kesen durumlar: Şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi. Şüpheli veya sanıklardan biri hakkında tutuklama kararının verilmesi. Suçla ilgili iddianame düzenlenmesi. Sanıklardan biri hakkında mahkumiyet hükmü verilmesi. Ayrıca, davalının yurt dışında olması veya davayla ilgili gerekli bilgilere ulaşmakta zorluk çekilmesi gibi durumlar da zaman aşımını uzatabilir.
Hukuk
Ücretsiz izin bordroda nasıl gösterilir?
Zaman aşımı ıslah yoluyla ne zaman ileri sürülür?
Yönetim planı değiştirilebilir mi?
Özel harekat ve polis özel harekat aynı mı?
Yönetmelik çeşitleri nelerdir?
Özgür özel neden erken seçim istiyor?
Özel güvenlik EGM'ye bağlı mı?
Ümit Özdağ'ın siyasi görüşü nedir?
Yıldız Teknik Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde hangi bölümler var?
Zabıt katibi sınavı adalet bakanlığı mı?
Özel güvenlik yetkileri nelerdir?
Ödeme reddedildi fişi ne demek?
Yusuf Has hacip devlet yönetiminde adalet nedir?
Zamanaşımı süresi dolduktan sonra icra takibi nasıl yapılır?
Zaman aşımı savunmasının kabulü halinde dava reddedilir mi?
Yoklama kaçağından sonra kaç gün içinde askere gidilir?
Çankırı er eğitim birliği nereye gönderiyor?
Üsküdar Belediyesi hangi parti kazandı?
Zimmet tutanağı nasıl hazırlanır?
Ölüm tutanağı ile ölüm belgesi aynı şey mi?
Çevik Kuvvet hangi durumlarda rapor alır?
Öğretmenler hangi durumlarda ceza alır?
Yurt dışından gelen telefon kimin üzerine kayıtlı?
Ödeme sözü tarihi geçerse icra gelir mi?
Özel güvenlik güçleri nelerdir?
Yurt dışı görevlendirmesi nasıl yapılır?
Yönetmelik hangi hususları kapsar?
Çocuk hakları sözleşmesi 18 yaşından küçükleri kapsar mı?
Yürütmeyi durdurma ret kararına nasıl itiraz edilir?
Çıraklık ve staj kaç yıl geriye dönük borçlanabilir?
Zaman aşımı itiraz edilirse ne olur?
Ödeme sözü icra takibine girer mi?
Ülkemizde yerleşme nüfus ve göç nedir?
Ülkücü Hareket hangi siyasi partiye bağlı?
Zabıta ceza yazdıktan sonra ne olur?
Özel sektör memurları hangi kanuna tabi?
Çocuk esirgeme kanunu nedir?
Özkan Yalım Uşak Belediye Başkan adayı mı?
Çin Komünist Partisi nasıl yönetiyor?
Özel güvenlik görevlileri hangi hallerde arama yapabilir?