Hukukta yorum teorileri iki ana başlık altında incelenir:
Klasik Yorum Teorisi : Bu teoriye göre, hakimin görevi sadece kanunu uygulamaktır ve yeni bir anlam yüklemek değildir. Kanun maddesinin anlamı açık değilse, hakim bu anlamı yorum yaparak ortaya çıkarır
Realist Yorum Teorisi : Bu teoriye göre, gerçek kanun koyucu, metnin yazarı değil, yorumcusu olan hakimdir. Yorum sırasında hakim, normu değil, metnin anlamını dikkate alır ve bu anlam norm olarak kabul edilir
Hukuk felsefesi, hukukun ve hukuki kurumların genel bir felsefi çözümlemesini yapan bir felsefe dalıdır. Hukuk felsefesinin temel konuları: hukukun kaynağı; hukukun amacı; adalet; mevcut hukuk düzenlerinin meşruiyeti. Bazı hukuk felsefesi akımları: Doğal hukuk: Hukukun tanrısal veya akıl kökenli olduğunu ve insan düşüncesinden bağımsız a priori değerlere dayandığını savunur. Hukukî pozitivizm: Hukukun bir normlar sistemi olduğunu ve kaynağının devlet olduğunu ileri sürer. Hukukî realizm: Hukukun büyük ölçüde fiilen mahkemelerde cereyan eden şey olduğunu ve yasa koyucunun rolünün sanıldığı kadar büyük olmadığını savunur. Hukuk felsefesi, kanunların neden yazıldığını, cezaların neden verildiğini ve sistemlerin niçin kurulduğunu sorgulayarak pratiğe yön verir.
Hukuk kurallarının bazı özellikleri: Toplumsallık: Toplumun genel çıkarlarını gözetir. Genellik ve soyutluk: Belirli kişilere değil, benzer durumdaki tüm kişilere uygulanır ve tek bir olay için değil, benzer olaylar için geçerlidir. Sürekli ve geleceğe yönelik olma: Belirli bir zaman için değil, süreklilik arz edecek şekilde konulur ve geçmişe değil, gelecekteki davranışları düzenlemeye yöneliktir. Emredicilik ve devlet yaptırımına dayanma: Hukuk kurallarına uyulmaması hâlinde devlet zor kullanma gücünü devreye sokar. Yaptırıma bağlı olma: Bir hukuk kuralı ihlal edildiğinde belirli sonuçlar doğurur. Normatiflik: Olanı değil, olması gerekeni gösterir ve belirli bir değere ulaşmayı hedefler. Özgürlükleri sınırlama ve koruma: Düzenleme = sınırlama, düzensizlik = keyfîlik. İnsan iradesi ürünü olma: Meclis veya kurul gibi otoritelerin iradesi olabilir.
Hukuk bilimi, üç ana dala ayrılır: 1. Kamu Hukuku: Devlet ile bireyler arasındaki ilişkileri düzenler. - Anayasa Hukuku - İdare Hukuku - Ceza Hukuku - Vergi Hukuku 2. Özel Hukuk: Bireyler arasındaki ilişkileri düzenler. - Medeni Hukuk - Borçlar Hukuku - Ticaret Hukuku - İş Hukuku 3. Karma Hukuk: Hem kamu hukuku hem de özel hukuk özelliklerini taşır. - Uluslararası Hukuk - Çevre Hukuku - Toprak Hukuku - Banka Hukuku - Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku.
Hukukta yorum kuralları, yorumun nasıl yapılacağını belirleyen genel ve objektif ilkelerdir. Bu kurallar dört ana yönteme dayanır: sözel (lafzi), tarihsel, sistematik ve amaçsal yorum. Sözel yorum: Kanun metninin kelime ve dil yapısı dikkate alınarak, dil bilgisi ve gramer kurallarıyla anlam açıklanır. Tarihsel yorum: Kanun koyucunun o hükmü çıkarırken ne amaçladığı ve hangi sosyal-siyasal koşullarda düzenlediği araştırılır. Sistematik yorum: Kanunun içindeki diğer maddelerle olan bağlantıları ve genel sistematiği incelenir. Amaçsal yorum: Kanun maddesinin amacı ve işlevi dikkate alınarak yorum yapılır. Yorum yaparken dikkat edilmesi gereken bazı temel ilkeler şunlardır: Dürüst yorum: Yorumcular tarafsız ve bağımsız olmalı, saf hukuki ilkelere dayanmalıdır. Interpretatio cessat in claris: Bir hukuk kuralı açıksa yorum yapılmaz. Özel norm genel normdan önce gelir: Özel norm, genel norma oranla öncelikle uygulanır. Yorum, keyfi şekilde yapılamaz; kanun koyucunun iradesine sadık kalınmalı ve anayasaya aykırı yorum yapılamaz.
Hukukta karine, bir varsayımın aksi ispatlanıncaya kadar doğru olduğunun kabul edilmesidir. Karine, bilinen bir olgudan bilinmeyen bir olgunun çıkarımıdır. İki ana kategoriye ayrılır: 1. Kanuni Karine: Kanunda yer alan karineler, aksi ispat edilebilirse adi kanuni karine, edilemezse kesin kanuni karine olarak adlandırılır. 2. Fiili Karine: Hukuk kuralı olmaksızın, yaşam deneyimlerine dayanarak yapılan çıkarımlar. Karine, hukuki süreçlerde delil veya kanıt olarak kullanılır.
Hukukta dört temel yorum yöntemi bulunmaktadır: 1. Sözel (Lafzi) Yorum: Kanun metnindeki kelimelerin ve dil yapısının incelenerek, normun dilsel anlamının bulunmasıdır. 2. Tarihî Yorum: Kanun koyucunun o hükmü çıkarırken ne amaçladığının ve hangi sosyal-siyasal koşullarda düzenlediğinin dikkate alınmasıdır. 3. Sistematik Yorum: Söz konusu kuralın, içinde bulunduğu kanunda düzenlendiği bölüme, diğer maddeler karşısındaki durumuna ve ilgili kanunun genel sistematiğine bakılarak yapılan yorumdur. 4. Amaçsal (Teleolojik) Yorum: Kanun maddesinin amacı ve işlevi dikkate alınarak yapılan yorumdur. Ayrıca, menfaatler içtihadı ve realistik yorum gibi diğer yorum yöntemleri de bulunmaktadır.
Hukukun diğer bilimlerle benzerliği, sosyal bir bilim olarak kabul edilmesiyle ortaya çıkar. Hukukun benzer olduğu bazı bilimler: Karşılaştırmalı hukuk: Farklı hukuk sistemlerini karşılaştırarak, aralarındaki benzerlikleri ve farklılıkları belirler. Hukuk sosyolojisi: Hukuk ile toplum arasındaki ilişkileri analiz eder. Hukuk etnolojisi: Hukukun kültürel ve tarihsel etkilerini inceler. Ancak, hukuk bilim olup olmadığı konusunda farklı görüşler bulunmaktadır; bazı kaynaklar hukuku bir bilim olarak kabul etmez.
Hukuk
Özel numaralar neden arar?
Zamanaşımı süresi 30 yıl olan suçlar nelerdir?
Ödeme emrini kimler alabilir?
Üniversite öğrencileri kaç yıl askerlikten muaf?
Ücretsiz izindeyken işten ayrılırsa kıdem tazminatı alınır mı?
Özlem Gürses neden soruşturma geçirdi?
Yurt dışı seçmenler oy kullanmazsa ne olur?
Çalışan yönetmeliği nedir?
Çekilen araç alınmazsa ne olur?
Zamanaşımı süresi 20 yıl olan suçlar nelerdir?
Öğrenciye yönelik tutanak nasıl tutulur?
Yorum teorileri nelerdir hukuk?
Yurt dışı dönüşte gümrükten nasıl geçilir?
Yönetim planını kim hazırlar?
Çekişmeli boşanma davasında iki taraf da boşanmak isterse ne olur?
Özel yetkili savcılar kimlerdir?
Çocuk koruma kanunu nedir?
Zabıta kayıp eşya bulursa ne yapar?
Yıllık izin yönetmeliği nasıl uygulanır?
Çiftlik Bank olayı kaç yıl sürdü?
Ölen eşin mirasçısı nasıl ispat edilir?
Yumuşak anayasa ne demek?
Özel şirketlerde tutulan tutanak kaç yıl geçerli?
Yunanistan çifte vatandaşlığa izin veriyor mu?
Ölüm izni 1 gün uzatılabilir mi?
Çanakkale jandarma acemi birliği kaç ay?
Zabıt kâtipliği sınavına kimler girebilir?
Çevre şehircilik geçici müteahhitlik belgesi nedir?
Yurt Dışı Yasağı Kaldırma Dilekçesi Nereye Verilir?
Zitvatorok Antlaşması'nın önemi nedir?
Zabıta memuru kaç saat çalışır?
Çevik kuvvet ve özel harekat arasındaki fark nedir?
Ölümle sonuçlanan suçlarda ceza indirimi var mı?
Öğrenci pasaportu ile normal pasaport arasındaki fark nedir?
Yıllık izinde hangi formlar imzalanır?
Öğretmen derece kademe nasıl hesaplanır?
Yol iş sendikası hangi siyasi görüşü temsil ediyor?
Özel güvenlik bilgi sistemi kullanıcı adı nasıl alınır?
Ümraniye Mal Müdürlüğü ve Vergi Dairesi aynı mı?
Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ hangi partiden?