Yöresel maniler, şekillerine göre dört ana türe ayrılır:
Ayrıca, mani türleri arasında deyiş, kirpikli mani, kıstaklı mani gibi alt türler de bulunmaktadır
Yöresel manilerden bazıları şunlardır: Çine yöresi manileri. Köşk ve Yenişehir yöresi manileri. Ayrıca, yörelere göre maniler kategorisinde şu siteler de incelenebilir: tr.wikisource.org; canakkale.ktb.gov.tr.
Dört dizeli manilere örnek olarak şunlar verilebilir: Düz (tam) mani. Kesik (cinaslı) mani. Yedekli (artık) mani. Ayrıca, dizeleri 4-5-8-10-14 heceli kalıplarla söylenmiş maniler de vardır. Mani örnekleri için aşağıdaki kaynaklar incelenebilir: ekitap.ktb.gov.tr; liseedebiyat.com; cokbilgi.com; blog.milliyet.com.tr; turkedebiyati.org.
7'li hece ölçüsüyle yazılan manilere "düz (tam) mani" denir. Düz maninin özellikleri: 7’li hece ölçüsü ile söylenen 4 mısradan oluşur. Kafiye düzeni aaxa şeklindedir. En yaygın görülen mani türüdür. Ayrıca, 7'li hece ölçüsüyle yazılan mani türleri arasında kesik (cinaslı) mani, yedekli (artık) mani ve karşılıklı (deyiş) mani de bulunur.
Kastamonu yöresi manileri genellikle 7 heceli bir ölçü ile söylenir. Maniler, a, a, b, a şeklinde kafiyelenir.
Kına gecesinde söylenen bazı maniler: Dağdan kestiler meşeyi. Gelin girdi evine. Kenar mahalle çeşmesi. Kızlar kına yakar. Kına gecesinde söylenen manilere şu sitelerden de ulaşılabilir: tr.wikisource.org; kulturportali.gov.tr.
Konya yöresine ait manilerden bazıları şunlardır: "Sarı kâğıt, ak kâğıt / Ağlarım sahat sahat / Sen orada, ben burada / Nasıl olur can rahat." "Baharda guzu gördüm / Tüyü gırmızı gördüm / Su yolunda giderken / Sevdiğim gızı gördüm." "Bahçalarda gök biber / Bu yıl gızlar çok kibar / Kibar olmuş neyleyim / Oğlanlarda itibar / Odalarda idare / Valla itmem müdare." "Hay deveci deveci / Nerden aldın pirinci / Göyrekli'nin içinde / Benim yârim birinci." "Konya'dan aldım kilim / Ortası dilim dilim / Hep gızları gınamış / Asli yârin gelini." Konya yöresine ait atasözlerinden bazıları ise şunlardır: "Oturağa gelenin kulağı kirişte olur." "Çalmadan oynar kel zümbek / Ne davul ister ne dümbek." "Alçak eşek binmeye yarar / Yünlü koyun yolmaya yarar." "Allah bilir kulunu / Sırtına giydirir çulunu." "Arsızın ar nesine / Alır kor heybesine." Daha fazla Konya yöresi manisi ve atasözü için aşağıdaki kaynaklar incelenebilir: manilerimiz.com; yenikonya.com.tr; main-board.com.
Türkü ve mani aynı değildir, farklı türlerdir. Mani, halk edebiyatı nazım türüdür ve genellikle aşk, toplum olayları, ölüm gibi konularda yazılan, 7 heceli dört dizelik bir bendden meydana gelen sözlü bir edebiyat ürünüdür. Türkü ise, hecenin değişik kalıplarıyla oluşturulan, belli bir ezgi ile söylenen, anonim halk şiiridir. Türkülerin kaynağı, yöre insanının özel yaşamıdır; kentteki bir olay veya aktüel bir konu hemen türkü haline gelebilir.
Kültür ve Sanat
Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı ne iş yapar?
Yabancı isimler neden daha çok tercih ediliyor?
Wanda Maximoff neden kızıl cadı?
Yakın Temas konusu nedir?
X factor neden bitti?
Yunanistan bayrağında neden 9 yıldız var?
Van Gogh neden bu kadar ünlü tabloları?
Yaş günleri ne anlama gelir?
Vecizeler neden önemlidir?
Yağmur Tanrısevsin'in eski sevgilisi kim?